ΦΑΤΡΙΕΣ
--------------------------
Οι Σαρακατσάνοι, αν και έχουν εντυπωσιακή
ομοιογένεια, στη γλώσσα, στα ήθη, τα έθιμα και τον τρόπο ζωής,
χωρίζονται σε τέσσερις κύριες φατρίες. Αυτές είναι οι Μωραΐτες, οι
Ηπειρώτες, οι Κασσανδρηνοί και οι Πολίτες. Το κριτήριο της
κατάταξης, συνήθως είναι ο ευρύτερος τόπος διαμονής και οι
συγγενικοί δεσμοί. Οι ονομασίες των φατρίων πηγάζουν από τον τόπο,
όπου ξεχειμωνιάζουν (χειμερινή κατοικία).
Μωραΐτες
Οι Μωραΐτες, είναι η μεγαλύτερη φατρία σε πληθυσμό, και περιλαμβάνει γενικά τους Σαρακατσάνους της Κεντρικής και Νοτίου Ελλάδος. Οι Μωραΐτες ξεχειμωνιάζουν συνήθως, σε μια περιοχή που εκτείνεται από τη Θεσσαλία και Νότιο Πιερία έως τη Στερεά Ελλάδα (Αιτωλία, Ακαρνανία, Βοιωτία, Φθιώτιδα και Αττική), την Εύβοια και την Πελοπόννησο (κυρίως την περιοχή της Αργολίδας). Το καλοκαίρι κατευθύνονται προς τους ορεινούς όγκους της Στερεάς Ελλάδος, Νοτίου Πίνδου και Αγράφων έως τα όρη Χάσια (μεταξύ Θεσσαλίας και Μακεδονίας) και το Βέρμιο. Ορισμένες φάρες (ελάχιστες) κατευθύνονται και στους ορεινούς όγκους της Βορείου Πελοποννήσου (στο Χελμό και στο Παναχαϊκό όρος) και Ευβοίας.
Κασσανδρηνοί
Οι Κασσανδρηνοί (ή Χασσανδρηνοί), είναι η δεύτερη μεγαλύτερη φατρία σε πληθυσμό, και περιλαμβάνει γενικά τους Σαρακατσάνους της Μακεδονίας. Οι Κασσανδρηνοί ξεχειμωνιάζουν συνήθως, στη χερσόνησο της Κασσάνδρας, στη Χαλκιδική, καθώς και στις νότιες πεδιάδες του Αξιού και του Στρυμόνα. Το καλοκαίρι κατευθύνονται προς τους ορεινούς όγκους του Βερμίου, του Βόρα, του Περιστερίου (Βαρνούντος), της Βαβούνας (Π.Γ.Δ.Μ.) έως τα όρη Κερκίνη, Φαλακρό, Παγγαίο και τη Δυτική Ροδόπη (Χαϊντού, Φρακτό κ.α.).
Ηπειρώτες
Οι Ηπειρώτες, είναι η φατρία με τον πιο περιορισμένο χώρο μετακινήσεων, και περιλαμβάνει γενικά τους Σαρακατσάνους της Ηπείρου. Οι Ηπειρώτες ξεχειμωνιάζουν συνήθως, στη Νότιο Ήπειρο και στα παράλια της Θεσπρωτίας. Το καλοκαίρι κατευθύνονται προς τη δυτική πλευρά της Πίνδου (κυρίως την περιοχή Ζαγορίου) έως τα όρη της Βορείου Ηπείρου
Πολίτες